Trong quá trình mở rộng thị trường quốc tế, việc gửi hàng mẫu cho đối tác nước ngoài là hoạt động thường xuyên của nhiều doanh nghiệp Việt Nam nhằm giới thiệu chất lượng, mẫu mã và tính năng sản phẩm trước khi ký kết hợp đồng. Tuy nhiên, một vướng mắc phổ biến là khi hàng mẫu không thu tiền thì doanh nghiệp có phải xuất hóa đơn hay không và liệu có được áp dụng thuế suất GTGT 0% như hàng xuất khẩu thông thường. Đây không chỉ là vấn đề nghiệp vụ kế toán – thuế mà còn liên quan đến việc tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật để tránh rủi ro khi cơ quan thuế kiểm tra. Bài viết này sẽ phân tích rõ cơ sở pháp lý, điều kiện áp dụng thuế suất 0% và cách xử lý hóa đơn đối với trường hợp xuất khẩu hàng mẫu không thu tiền, kèm ví dụ minh họa cụ thể.
I. CƠ SỞ PHÁP LÝ
Nghị định 181/2025/NĐ-CP ngày 01/07/2025 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật thuế Giá trị gia tăng.
Nghị định số 123/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020 của Chính phủ quy định nguyên tắc lập, quản lý, sử dụng hóa đơn, chứng từ
Nghị định 70/2025/NĐ-CP ngày 20 tháng 03 năm 2025 của Chính phủ sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020 của Chính phủ về hoá đơn, chứng từ
Thông tư số 219/2013/TT-BTC ngày 31/12/2013 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành Luật Thuế GTGT và Nghị định số 209/2013/NĐ-CP ngày 18/12/2013 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều Luật Thuế GTGT
II. CHÍNH SÁCH THUẾ ĐỐI VỚI XUẤT KHẨU HÀNG MẪU KHÔNG THU TIỀN
2.1. Xuất khẩu hàng mẫu không thu tiền có phải lập hoá đơn không?
Căn cứ khoản 3, Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP ngày 20/03/2025 của Chính phủ quy định về nguyên tắc lập hóa đơn:
“1. Khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, người bán phải lập hóa đơn để giao cho người mua (bao gồm cả các trường hợp hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ (trừ hàng hóa luân chuyển nội bộ để tiếp tục quá trình sản xuất); xuất hàng hóa dưới các hình thức cho vay, cho mượn hoặc hoàn trả hàng hóa) và các trường hợp lập hóa đơn theo quy định tại Điều 19 Nghị định này. Hóa đơn phải ghi đầy đủ nội dung theo quy định tại Điều 10 Nghị định này. Trường hợp sử dụng hóa đơn điện tử phải theo định dạng chuẩn dữ liệu của cơ quan thuế theo quy định tại Điều 12 Nghị định này.”
Căn cứ quy định trên, trường hợp Công ty có phát sinh xuất khẩu hàng mẫu cho khách hàng dùng thử không thu tiền thì khi xuất hàng hóa Công ty phải lập hóa đơn theo quy định tại Khoản 2 Điều 6, Nghị định 181/2025/NĐ-CP ngày 01/07/2025.
2.2. Xuất khẩu hàng mẫu không thu tiền có được áp dụng thuế suất 0% không?
Căn cứ theo Điều 18 Nghị định 181/2025/NĐ-CP về điều kiện áp dụng thuế suất 0%:
“ Điều 18. Điều kiện áp dụng thuế suất 0%
Hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu áp dụng thuế suất 0% quy định tại Điều 17 Nghị định này (trừ một số trường hợp đặc thù quy định tại Điều 27, Điều 28 Nghị định này) phải đáp ứng quy định sau:
a) Hợp đồng bán, gia công hàng hóa xuất khẩu (đối với trường hợp bán, gia công); hợp đồng ủy thác xuất khẩu (đối với trường hợp ủy thác xuất khẩu).
b) Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa xuất khẩu.
c) Tờ khai hải quan theo quy định.
…”
Như vậy, trong trường hợp xuất khẩu hàng mẫu không phát sinh thu tiền, doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện về chứng từ thanh toán qua ngân hàng, nên không đủ điều kiện áp dụng thuế suất 0% do đó khi lập hoá đơn GTGT, Công ty phải thực hiện tính thuế GTGT đầu ra như bán hàng hoá tại thị trường trong nước.
Ví dụ minh hoạ:
Công ty A ở Việt Nam kinh doanh sản xuất mặt hàng X. Tháng 8/2025, công ty gửi 50 sản phẩm X sang Mỹ cho đối tác B để trưng bày và đánh giá chất lượng. Đây là hàng mẫu không thu tiền và không phát sinh doanh thu. Giá bán thông thường của mỗi sản phẩm X là 500.000 đồng, tổng giá trị lô hàng theo giá bán là 25.000.000 đồng, giả sử thuế suất VAT đối với mặt hàng này là 10%, không thuộc đối tượng được giảm thuế theo nghị định 174/2025/NĐ-CP. Do đây là hàng mẫu không thu tiền, Công ty A vẫn phải lập hóa đơn khi xuất khẩu. Đồng thời, Công ty A phải tính thuế GTGT theo thuế suất như bán hàng nội địa, khi đó hóa đơn vẫn ghi đầy đủ giá trị hàng là 25.000.000 đồng, thuế GTGT 2.500.000 đồng, tổng cộng thanh toán 27.500.000 đồng và ghi chú “Hàng mẫu không thu tiền”.
III. MỘT SỐ CÔNG VĂN TRẢ LỜI VỀ CHÍNH SÁCH THUẾ
Công văn số 1219/CCTKV17-QLDN1 của Chi cục thuế Khu vực XVII ngày 29 tháng 05 năm 2025 về việc lập hóa đơn GTGT đối với hàng mẫu xuất khẩu:
Công văn số 1017/CTBDI-TTHT của Cục thuế tỉnh Bình Định ngày 15 tháng 04 năm 2022 về việc lập hóa đơn GTGT đối với hàng mẫu xuất khẩu:
IV. KẾT LUẬN
Như vậy, trường hợp Công ty có phát sinh xuất khẩu hàng mẫu cho khách hàng dùng thử không thu tiền thì khi xuất hàng hóa Công ty phải lập hóa đơn theo quy định tại Khoản 2 Điều 6, Nghị định 181/2025/NĐ-CP ngày 01/07/2025. và tính thuế GTGT đầu ra như bán hàng hoá tại thị trường trong nước.
(Bài viết trên chỉ mang tính chất tham khảo và theo ý hiểu của người viết, không phải ý kiến tư vấn cụ thể cho bất kỳ trường hợp nào)
Biên soạn: Lưu Phương Thúy – Công ty TNHH Kiểm toán APS – 0383.772.754
Mọi thông tin xin liên hệ:
Công ty TNHH Kiểm toán APS
Địa chỉ: Số 26 Biệt thự BT1 Bán đảo Linh Đàm, Phường Hoàng Liệt, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Email: auditing.aps@gmail.com
Website: https://aps-audit.vn/
Facebook: https://www.facebook.com/APS.Audit
Tiktok: https://www.tiktok.com/@kiemtoanaps
Hotline/Zalo: 0979.505.565
